HomeSoorten › Rolmaat met inches

Rolmaat met inches

Een rolmaat met inches heeft naast de centimeterschaal een tweede verdeling in inches, meestal langs de andere rand van het blad. Je hebt er iets aan als je met Amerikaanse of Britse bouwtekeningen werkt, met geïmporteerd gereedschap of met hobbyplannen waarin alles in duimen staat — en anders eigenlijk niet.

Wat het is en hoe het werkt

Op een dubbelgeschaalde rolmaat staat langs de bovenrand het metrieke stelsel — centimeters met millimeterstreepjes — en langs de onderrand de imperiale schaal in inches. Eén inch is exact 2,54 cm ofwel 25,4 mm; twaalf inches vormen een voet (30,48 cm). Op Amerikaanse modellen staan de voeten vaak als extra markering op het blad, zodat je "6 ft 4 in" direct kunt aflezen.

Het grote verschil met de metrieke kant zit in de verdeling. Millimeters tel je gewoon van één tot negen. Inches worden juist telkens gehalveerd: eerst in halven, dan kwarten, achtsten en zestienden, en op fijne linialen zelfs tweeëndertigsten. Je herkent de hiërarchie aan de lengte van de streepjes — de halve inch krijgt het langste streepje, de zestienden de kortste. Drie zestienden na de 5 lees je als 5 3/16 inch. De volledige leestechniek staat in rolmaat aflezen.

InchmaatIn millimetersStreepje op het blad
1 inch25,4 mmGenummerd, langste streep
1/2 inch12,7 mmOp één na langste streep
1/4 inch6,35 mmMiddellang
1/8 inch3,175 mmKort
1/16 inch1,5875 mmKortste streepje

Uit die tabel volgt meteen het praktische punt: één zestiende inch is ongeveer anderhalve millimeter. Wie gewend is aan millimeters werkt op een inch-schaal dus grover dan hij denkt, tenzij het blad tweeëndertigsten heeft. Hoe de twee verdelingen zich verder tot elkaar verhouden, lees je in mm vs. inch-verdeling.

Sterke en zwakke punten

Voor wie wel, voor wie niet

Wel als je met Amerikaanse bouwplannen of houtbewerkingsplannen werkt: die staan integraal in voeten en inches, inclusief plaatmaten en hart-op-hart afstanden. Wel voor hobbyisten die modelbouw-, gitaarbouw- of woodworkingtekeningen van internet halen. Wel als je regelmatig geïmporteerde machines, buizen of fittingen opmeet, want die zijn vaak in inches gespecificeerd.

Niet voor gewoon Nederlands bouw- en klussenwerk. Alle materialen, plaatmaten en tekeningen hier zijn metrisch, en een tweede schaal op het blad is dan alleen maar afleiding — een bron van meetfouten. Wil je hoe dan ook een strak, overzichtelijk blad, kies dan een enkelschalige stalen rolmaat, of neem een duimstok voor fijn werk. Het volledige overzicht staat op de hub met alle soorten rolmaten.

Reken je toch liever om? Dan hoef je geen aparte rolmaat te kopen: de rekentabellen en vuistregels staan in inches omrekenen, en een digitale rolmaat of laserafstandsmeter wisselt met één knop tussen millimeters, centimeters en inches.

Twee koopadviezen

Een 5-meter rolmaat met cm- én inchschaal. De veiligste keuze voor incidenteel gebruik: metrisch als hoofdschaal, inches erbij voor als je ze nodig hebt. Let op dat het blad breed genoeg is — op een smal blad staan twee schalen zo dicht op elkaar dat je je vergist in de rand die je afleest.

Bekijk actuele prijs op Amazon.nl →

Een imperiale rolmaat als je alleen in voeten en inches werkt. Bouw je van Amerikaanse plannen, dan is een puur imperiale rolmaat met voetmarkeringen en zestienden minder foutgevoelig dan heen en weer springen tussen twee schalen. Deze modellen worden meestal aangeduid met hun lengte in feet.

Bekijk actuele prijs op Amazon.nl →

Noteer bij het werken met twee schalen altijd de eenheid erbij. "12,5" is dubbelzinnig; "12,5 cm" of "12 1/2 in" is dat niet. Verreweg de meeste fouten met een inchrolmaat ontstaan bij het overschrijven, niet bij het aflezen.

Veelgestelde vragen

Hoeveel centimeter is een inch precies?

Exact 2,54 cm, oftewel 25,4 mm — dat is een vastgelegde definitie, geen afronding. Andersom: 1 cm is ongeveer 0,394 inch. Voor snel schatten kun je onthouden dat 4 inch net iets meer dan 10 cm is.

Hoe lees ik zestienden af zonder te tellen?

Gebruik de streepjeslengte als hulp: het langste streepje tussen twee inches is de helft, het op één na langste een kwart, dan achtsten en de kortste zijn zestienden. Zoek eerst het dichtstbijzijnde lange streepje en tel vanaf daar de kleintjes. Twee zestienden schrijf je als 1/8, vier als 1/4 — breuken worden altijd vereenvoudigd.